Mövzu: آذربایجان غربی (شهرستان ارومیه)

شهرستان اروميه مركز استان آذربايجان‌غربي در جلگه‌اي،
در كنار درياچه لاجوردي به همين نام گسترده شده است.
زمينهاي بارور اروميه با آب‌وهواي مساعد و واقع شدن آن در معبر قفقاز، ارمنستان، آسياي‌صغير و بين‌النهرين از يك‌سو و قرارگرفتن آن در كنار درياچه اروميه از سوي ديگر وضع ويژه‌اي به چهره اين شهرستان بخشيده است. اين شهرستان بيش از ساير نقاط ايران مورد توجه ملل پيش از تاريخ قرار گرفته است و شاهد آن تپه­هاي متعدد باستاني مي­باشد. يكي از اين تپه­ها، گوي‌تپه (4 كيلومتري جنوب‌شرقي اروميه)است كه با قديمي­ترين تپه­هاي بين‌النهرين،آسياي‌صغير و فلات ايران رقابت مي­نمايد. از سوي ديگر، منسوب داشتن زرتشت به اروميه و همچنين اينكه يك يا دو تن از حواريون زرتشت كه در تولد عيسي (ع) به بيت‌اللحم رفته بودند در اروميه مدفونند حاكي از آن است كه اين شهر يكي از بزرگترين كانونهاي مذهبي و علمي در گذشته­هاي دور بوده است. پس از ظهور اسلام نيز اروميه پس از مراغه دومين شهر آذربايجان به شمار مي‌رفته است. از قرن پانزدهم كه تركان عثماني جايگزين امپراتوري روم شرقي شدند باز اروميه، به عنوان شهر سرحدي از اهميت فوق‌العاده­اي برخوردار بوده و داراي برج و باروي مهمي گرديد، برج سه‌گنبد و مسجدجامع هر دو يادگار مجد و عظمت تمدن اسلامي به شمار ميروند. اين شهرستان بر اثر حوادث تاريخي بارها ويران شده و دوباره عظمت خود را تجديد نموده است.
ارومیه دات کام

نشاني بنا : بناي سه گنبد در داخل شهر اروميه در
گوشه جنوب شرقي شهر و در يكي از كوچه هاي
منشعب از خيابان استاد برزگر قرار گرفته است .
در سالهاي قبل اطراف بنا خالي از سكنه بوده ولي
در 30 سال اخير به دليل توسعه شهر اين بناي قديمي
در بين ساختمان هاي مسكوني محصور گرديده است
قطر و ارتفاع بنا : قطر پنج متر و ارتفاع سيزده متر
كاربري قبلي و پيشنهادي بنا : مقبره - فرهنگي . تاريخي
باني يا معماران : ابو منصور
توصيف بنا و شرح گذشته بنا : اين بنا مقبره اي است مربوط به دوره سلجوقي , در كتيبه سردر ورودي سه گنبد نيز تاريخ 580 ه.ق كه به خط كوفي نوشته شده خوانده مي شود . بنابراين اثر مذكور مربوط به قرن 6 هجري بوده و با ساير مقبره هاي دوره هاي سلجوقي مشابهت دارد
مقبره سه گنبد كه به شكل استوانه مي باشد با دو نوع مصالح متفاوت احداث گرديده , قسمتهاي تحتاني بنا تا ارتفاع حدود 3/6 از سنگهاي تراش خاكستري رنگ ساخته شده و از اين قسمت به بالا تمام مصالح بنا از آجرهاي چهار گوش مي باشد . اين بنا به صورت دوطبقه احداث گرديده كه طبقه اول سردابه خوانده مي شود كه بوسيله پوششي از طبقه دوم مجزا مي شود . سقف اصلي گنبد و ديوار هاي آن تماما سالم و بر جا مي باشد . طبقه دوم بنا مانند ساير مقادير دوره سلجوقي برروي سردابه احداث شده است . تزئينات سردر ورودي مقبره در نوع خود كم نظير مي باشد و به صورت قطعات سنگ و گچ با نقوش هندسي و كتيبه به خط كوفي تزئين شده است

گزارشات اجمالي و مرمت و حفاظت بنا:

1- عايقكاري و اجراي آجر فرش پشت بام
2- بند كشي كامل نماي آجر مقبره
3- احياي پوشش از بين رفته سردابه
4- محوطه سازي و اجراي سنگ فرش به صورت قلوه چين
ارومیه دات کام
ماخذ : ميراث فرهنگي استان آذربايجان غربي

نشاني بنا : اين بنا در جنوب شرقي شهر اروميه واقع شده است
و در حال حاضر در بين خيابانهاي اقبال مجاور مجموعه بازار قديمي
محصور مي باشد
طول و عرض بنا : 68*33 متر
كاربري فعلي و قبلي و پيشنهادي بنا : مذهبي
باني يا معماران : -----
توصيف بنا و شرح گذشته بنا : اين مسجد كه در دوره هاي مختلف
تكميل گرديده و به صورت امروزي ساخته شده شامل مجموعه آثاري
از دوره هاي مختلف به شرح ذيل مي باشد

1- شبستان گنبد دار قديمي كه در واقع هسته اوليه بنا را تشكيل مي دهد و در ساختمان آن تمام مشخصات يك بناي قديمي و معماري اسلامي را مي توان مشاهده نمود , به احتمال قريب به يقين ساختمان اين قسمت مربوط به دوره سلجوقيان ( قرن 6 ه. ق ) مي باشد . 2- داخل شبستان گنبد دار محراب گچبري نفيسي قرار دارد كه در تاريخ 676 ه.ق زمان حكومت ايلخانيان با بهترين اسلوب و در حجمي بسيار بزرگ ساخته شده . 3- چهل ستون قديمي متصل به شبستان گنبد دار كه زمان ساختمان آن جديد تر از شبستان اصلي به نظر مي رسد و در خاكبرداري از كف آن مقداري اشياي شكسته متعلق به دوره ايلخاني بدست آمده . 4- حجرات قديمي اطراف صحن مسجد كه مربوط به اولين دوره زنديه بوده و سنگ نوشته موجود , زمان احداث آن را در مورخه 1184 ه.ق نشان مي دهد


گزارشات اجمالي مرمت و حفاظت بنا :
1- اجراي كلاف آهني در جرزهاي دور گنبد چهل ستون مسجد
2- برداشتن پوشش شيرواني و اجراي پوشش آجري جداره فوقاني گنبد
3- عايقكاري و آجر فرش كامل پشت بام چهل ستون
4- اجراي سنگ فرش كامل كف شبستان چهل ستون
5- احياي كانال زه كش در فضاي داخل و بيرون مسجد
6- احياي كامل ورودي مسجد از سمت بازار
7- مرمت طاق و گنبدهاي آسيب ديده شبستان
8- مرمت و بازسازي بخشي از تزئينات و گچبري محراب مسجد
9- لايه برداري كتيبه كوفي و محراب مسجد
10- بازسازي بخشي از تزئينات تراشكاري و
كاشيكاري سردر ورودي شبستان
ارومیه دات کام
ماخذ : ميراث فرهنگي استان آذربايجان غربي

درياچه اروميه بزرگترين سطح آبي كشور بوده كه مابين دو استان آذربايجان غربي و شرقي قرار دارد . ميانگين طول ان بطور تقريب 140 كيلومتر و پهناي ان بين 16 الي 63 كيلومتر متغير است . وسعت درياچه بر اساس عكس هاي ماهوارهاي در سال 1990 معادل 5263 كيلومتر مربع بر اورد شده است ، اما مساحت متوسط درياچه را در حدود 5500 كيلومتر مربع تخمين زده اند . عمق متوسط اين درياچه 4/5 متر و حداكثر عمق 13 متر در شمال درياچه و حجم تقريبي آن 31 ميليارد متر مكعب مي باشد .

درياچه اروميه از دو محيط آبي و خشكي تشكيل شده است :
1- محيط آبي
2- محيط خشكي

اهميت و ارزش پارك ملي :
- ارزش حفاظتي به جهت داشتن انواع گونه هاي حيات وحش
- ارزش حفاظتي به جهت داشتن انواع گونه هاي پوشش گياهي در سطح جزاير
- ايجاد تعادل طبيعي در منطقه آذربايجان
- ارزش توريستي ، تفريحي و اجتماعي
- داشتن عناويني بمانند : پارك ملي ، اندو ختگاه زيست سپهر و تالاب بين المللي
- ارزش طبي ( لجن درماني )
- ذخيره گاه زيست سپهر
- تالاب بين المللي ( ثبت شده در كنوانسيون رامسر )

جزاير پارك ملي درياچه اروميه
پارك ملي درياچه اروميه شامل 102 جزيره بزرگ و كوچك مي باشد كه مهمترين آنها عبارتند از :

جزيره كبودان ( قويون داغي ) با 3125 هكتار مساحت
جزيره اشك با 1250 هكتار مساحت
جزيره اسپير با 1250 هكتارمساحت
جزيره آرزو با 800 هكتارمساحت
جزاير نهگانه ( محل تخمگذاريپرندگان)

مشخصات حوزه آبریز دریاچه ارومیه
وسعت حوزه : 51876 كيلومتر مربع

عمده ترين اجزاي تشكيل دهنده
تپه ها 21 0/0
نواحي كوهستاني 38 0/0
فلاتها و تراسهاي فوقاني 2/11 0/0


منابع آب دریاچه ارومیه
21 رودخانه دائمي و 7 رود خانه فصلي و 39 مسيل
چشمه هاي داخل درياچه
بارشهاي مستقيم باران و برف


مشخصات حوزه آبریز دریاچه ارومیه
وسعت حوزه : 51876 كيلومتر مربع

عمده ترين اجزاي تشكيل دهنده
تپه ها 21 0/0
نواحي كوهستاني 38 0/0
فلاتها و تراسهاي فوقاني 2/11 0/0


منابع آب دریاچه ارومیه
21 رودخانه دائمي و 7 رود خانه فصلي و 39 مسيل
چشمه هاي داخل درياچه
بارشهاي مستقيم باران و برف

ویژگیهای زیستی دریاچه ارومیه

1- حوضه درياچه اروميه جزو تقسيم بندي هاي مركز تنوع گياهان WWF و IUCN قرار دارد .
2- در حوضه اكولوژيكي درياچه اروميه 546 گونه گياهي به ثبت رسيده است .
جوامع گياهي اصلي عبارتند از :
گياهان شور پسند ( Halophytic )
گياهان شن پسند ( pseammaphytic )
گياهان خشكي زي ( Xerophytic )
گياهان آب پسند ( Hydrophtic )
3- درياچه اروميه شامل انبوه فراواني از جلبك هاي سبز – آبي مي باشد .
توليد بالاي اين جلبكها اساس زنجيره غذايي را ايجاد مينمايد .
4- در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه ،27 گونه پستاندار ، 212 گونه پرنده ، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزيست و 26 گونه ماهي وجود دارد .
5- درياچه اروميه زيستگاه زمستان گذراني گروههاي بزرگي از مرغان آبزي ( بويژه اردكها و مرغان دراز پا Waders ) مي باشد . علاوه بر اين بزرگترين كلنيهاي توليد مثلي فلامينگو در ايران و همچنين پليكان سفيد را پذيرا مي شود .
6- دو نوع از پستانداران در معرض نابودي به جزاير پارك ملي درياچه اروميه معرفي و در آنجا جمعيت آنها افزايش يافت . اين دو نوع پستاندار گوزن زرد ايراني Dama mesopotamica و قوچ و ميش ارمني Ovisorientalis gimelini مي باشد .
7- مهمترين بي مهره آبزي درياچه اروميه Artemia urmiana مي باشد كه يك گونه ميگوي بومي آب شور است . اين جانور از رده سخت پوستان بوده و تامين كننده غذاي بسياري از گونه هاي مهم پرندگان ( فلامينگو ) مي باشد .
8- در درياچه اروميه تعداد زيادي زيستگاه هاي آبي و خشكي وجود دارد . 17 سايت بحراني شامل خود درياچه بعضي زيستگاه هاي خشكي مهم و تالابهاي اطراف درياچه به عنوان مهمترين نواحي جهت مديريت حفاظتي و حمايتي مطرح شده اند .

گونه هاي در معرض تهديد پرندگان ثبت شده در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه(سال 1379 IUCN)
با كلان كوچك - اردك بلوطي - غاز پيشاني سفيد كوچك - خروس كولي دشتي - عروس غاز - ميش مرغ - اردك مرمري - متاي پاسرخ - اردك سرسفيد - دليجه كوچك
WWF و IUCN قرار دارد .
2- در حوضه اكولوژيكي درياچه اروميه 546 گونه گياهي به ثبت رسيده است .
جوامع گياهي اصلي عبارتند از :
گياهان شور پسند ( Halophytic )
گياهان شن پسند ( pseammaphytic )
گياهان خشكي زي ( Xerophytic )
گياهان آب پسند ( Hydrophtic )
3- درياچه اروميه شامل انبوه فراواني از جلبك هاي سبز – آبي مي باشد .
توليد بالاي اين جلبكها اساس زنجيره غذايي را ايجاد مينمايد .
4- در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه ،27 گونه پستاندار ، 212 گونه پرنده ، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزيست و 26 گونه ماهي وجود دارد .
5- درياچه اروميه زيستگاه زمستان گذراني گروههاي بزرگي از مرغان آبزي ( بويژه اردكها و مرغان دراز پا Waders ) مي باشد . علاوه بر اين بزرگترين كلنيهاي توليد مثلي فلامينگو در ايران و همچنين پليكان سفيد را پذيرا مي شود .
6- دو نوع از پستانداران در معرض نابودي به جزاير پارك ملي درياچه اروميه معرفي و در آنجا جمعيت آنها افزايش يافت . اين دو نوع پستاندار گوزن زرد ايراني Dama mesopotamica و قوچ و ميش ارمني Ovisorientalis gimelini مي باشد .
7- مهمترين بي مهره آبزي درياچه اروميه Artemia urmiana مي باشد كه يك گونه ميگوي بومي آب شور است . اين جانور از رده سخت پوستان بوده و تامين كننده غذاي بسياري از گونه هاي مهم پرندگان ( فلامينگو ) مي باشد .
8- در درياچه اروميه تعداد زيادي زيستگاه هاي آبي و خشكي وجود دارد . 17 سايت بحراني شامل خود درياچه بعضي زيستگاه هاي خشكي مهم و تالابهاي اطراف درياچه به عنوان مهمترين نواحي جهت مديريت حفاظتي و حمايتي مطرح شده اند .

گونه هاي در معرض تهديد پرندگان ثبت شده در حوزه اكولوژيكي درياچه اروميه(سال 1379 IUCN)
با كلان كوچك - اردك بلوطي - غاز پيشاني سفيد كوچك - خروس كولي دشتي - عروس غاز - ميش مرغ - اردك مرمري - متاي پاسرخ - اردك سرسفيد - دليجه كوچك
ارومیه دات کام

كرانه هاي درياچه اروميـه جنبه دلنشين بي نظيري دارند،همراه با هواي لطيف ونسيم دريا و آفتاب درخشان وآب فيروزه اي رنگ پهنـاوروامواج نجواگروتكاپوي پرندگان وآسمان صاف باصدهامناظرخوشرنگ به شهرنشينان وتوريستهاكه ازنقاط دوردست به اين مكان پراززيباييهاروي آورده اندمجال آن را ميدهدكـه ايامي چندبافراغت خاطروآسـودگي خيال درآغوش طبيعت گشـاده روي وچهره نوازازمزاياينيروبخش ونشاط انگيزآن استفاده شاياني ببرندونيروي ازدست داده راكه دراثرزندگي ماشيني ازبين رفته دوباره بازيابندوكاميابي بيشتري ازاين فرصت پرارزش شناوري درآغوشدرياي شفابخش ونيروافزاوامواج بهجت انگيزبه دست آورند.
بهترين زمان براي استفاده ازحمامـهاي آفتاب آنهم درهواي صاف كنـاردرياچه ازموقع طلوع خورشيدتاسـاعت ده صبـح وازساعت سـه بعدازظهرتاغروب آن مي باشد،بطوركلي براي هرفردسالـم و جوان كه آرزوي كسب تندرستـي بيشتروانرژي زيادتري دارد لازم است،كه برطبق قواعد معينه ازحمام آفتاب بهره گيـرد و چشمان خودرابااستفاده ازعينك آفتابي ازانوارتند خورشيدمصون بدارد،برنزه كردن پوست بدن نه تنـهاازلحاظ استفاده معقول ازانرژي آفتـاب وتقويت بدن وتامين تندرستـي آن اثري قابل ملاحظه دارد،بلكه ازلحاظ كسب ويتامين(D)نيز
واجداهميت بسزايي است.
هواي كنار درياچه اروميـه ازلحاظ داشتن مقداري راديواكتيويته كه ازماسه هاي مرطوب وآب درياچه پخش ميگرددبسيارنشاط آور است.
آب درياچه به علت داشتن املاح فراوان بسيار غليظ است و شناكردن درآن بسيار ساده ومفرح وخوشايندمي باشد.شناگرمي تواندساعتهابدن خودرادرآب دريا به دست امواج بسپاردودرنوازش متـوالي آنهالذت فراوان و بهترين استفاده راببرد،هرگزپوست بدن دچـارچين وچروك خوردگي نخواهدگرديدوپيوسته صاف وشفاف وجوان خواهدماند،درصورتي كه آبهاي ديگر چنين خاصيت نادري را ندارند.
استفاده معقول ازآب وهواوآفتاب درساحل درياچه اروميه همواره منبع ستـيي،قدرت وتوانايي مي باشـدكه ازراههاي ديگر و صرف غذاهاي پرحجم بدست آوردن آن شايدبدينگونه سهل وآسان ،كم خرج وكم زحمت امكان پذير نگردد.
آب اين درياچه به علت وجوداملاح معـدني به حدوفورازقبيل كلروردوسديم،كلرور دوكلسيم منيـزيم،يد،خاصيت درماني و ضدعفوني داشته وبراي مداواي امراض جلـدي،استخواني ورفع رماتيسم وسياتيك اثرمعجزه آسايي دارد.
مردم اروميه از ديربازتاكنون براي تماشاي مناظر زيباي ساحل درياچه و هم براي آبتني واستفاده
ازخاصيت درماني آن ، عده اي نيز براي خوابيدن درگل و لاي ساحل درياچه كه در رفع آلام عصبي اثرفوري دارد به ساحل درياچه روي مي آورند.
مسافرين وتوريستها وقتـي متوجه مي شوند كه آب وگل درياچه درتسكين آلام وشفاي امراض جلدي وعصبي ودردماهيچه ومفاصيل بسيارموثرمي باشد ، هرسال درموسم دريا هزاران نفربراي چندمين باربه اين مكان روي مي آورند وازتسهيلاتي كه شهرداري اروميه ازقبيل پلاژهاي مجلل و حمامهاي طبـي وآب شيرين براي استحمام كليه مسافرين احداث نموده ودراختيارشان قرارداده، استفاده مي نمايند.
درداخل اين درياچه بيش ازيكصدجزيره كوچك وبزرگ وجوددارد،سطح اين جزايردرفصل بهار تابستان پوشيده ازانواع گياهان ودرختچه هاي پستـه وبادام وحشي است.اين جزايرمحل زيست حيوانات وپرندگاني چون بزكوهي،پليكان و فلامينگومي باشد.پروازدسته جمعي پرندگان پليكان (پاخلن) فلامينكودراين جزايرودرياچه ازبديعترين ديدنيهاي طبيعت است؛

گردشگاه بند:در كنار شهرامتدادمسيرخيابان دكتربهشتـي واقع است ومحل تفريح اهالي ومسافرين درايام فراغت وتعطيلات مي باشد،كبابي هاي متعدددراين تفرجگاه دركنار رودخانه ازمهمانان ومسافران بابهترين گوشت تازه وگرم پذيرايي مي نمايند؛

گردشگاه نازلو:درفاصله بيست كيلومتري شهرامتداد جاده سروقرارداردكه منطقه وسيعي رادربرگرفته بازيباييهاي طبيعت وكناره هاي پرسبزودرخت رودخانه نازلو همراه است؛

گردشگاه سير:در فاصله هفت كيلومتري شهـربردامنه كوهي به همين نام قرارگرفتهومنظره شهراروميه از بالاي كوه با جلوه اي خاص ديده مي شود.آب چشمه سير ازنظر گوارا بودن وازلحاظ هضم غذادرآذربايجان بي نظيرآست؛

گردشگاه دره قاسملو:منطقه سرسبزباچشمه هاي روان ومناظركوههاي زاگرس هر بيننده را مجذوب خود مي سازد،دره قاسملو نمونه اي اززيباييهاي طبيعت است.علاقمندان به شكارمي توانندبه آنجابروند،فاصله آن تااروميه 36كيلومتراست؛

پيست اسكي خوشاكو:درفاصله 36كيلومتري غرب اروميه درامتدادمسيرجاده بند واقع شده وعلاقمندان ورزشهاي زمستاني رابه خودجلب مي نمايد؛

پاركهاي اروميـه

پارك ساعت:اين پارك در بلوار شهدا درابتداي شهراروميه واقع شده است، قبلاً به نام دره دگيرماني خوانده مي شدوگورستاني درجوارش واقع بودكه مقبره سرگرد شهيدمافي درآنجا
قرار داشت؛

پارك شهر:اين پارك درجواررودخانه شهرچاي انتهاي خيابان كاشاني(فردوسي سابق)
واقع شده است وموقعيت بسيارخوبي راداراست ومشرف به چهار دره مي باشد؛

پارك پامچال:اين پارك در وسط شهر ميدان تره بارفروشي سابق و قبرستان قوچ قديمي
ايجاد شده است؛
پارك گلستان، پارك جنگلي، پارك لاله، پارك بنفشه و پارك ارغوان از ساير پاركهاي اروميـه مي باشند؛

سوغات اروميـه

·صنايع دستـي _ شامل صنايع چوبي كه به وسيله استـادان ماهر و زبردست وبي نظير اروميه كنده كاري وريزه كاري برروي انواع چوبهاي گردو وگلابي انجام گرفته واشياء زينتـي ساخته وپرداخته مي شود؛


·عرقيات اروميه_ ازجمله عرق بيدمشك،بادرشبو وعرق نعناع كه خاصيت طبي داردوتهيه گلاب ازگل محمدي كه به نام قيزيل گول معروف است؛
·نقل _ بادام پرورده درعرق بيدمشك است كه باشيـره قندتفت داده شده وبه صورت نقل درمي آيدكه شهرت بسزايي دارد؛

·حلواي گردو وهويج_ درفصل زمستان رونق داشته وره آوردمسافرين مي باشد؛

نشاني بنا : بازار اروميه در گوشه جنوبشرقي شهر اروميه واقع گرديده است كه در حال حاضر بخش عمده و سالم آن در بينخيابانهاي امام - عسگرآبادي - اقبال و مهاباد ( منتظري ) محصور مي باشدطول وعرض بنا : حدودا 100 * 300 متركاربري قبلي و فعلي و پيشنهادي بنا : تجاري - اجتماعيشرح گذشته و توصيف بنا : مجموعه بازار قديمي شامل واحدهاي مختلفي ميباشد از جمله مسجد جامع شهر در اين محدوده قرار گرفته كه بنائيست مربوط به قرن 6 ه. ق. ولي قديمي ترين بخشهاي باقيمانده محدوده بازار از دوره صفويه به بعد مي باشند , مخصوصا حمامهائي از دوره زنديه و قاجار باقي مانده كه نمايانگر ذوق معماري دوره هايمختلف مي باشند. هر راسته و بخشي از اين مجموعه داراي فرم و شكل بندي خاص خود ميباشد. وجود تيمچه ها , سراها , مسجد , حمامها , تماما دال بر آباداني و تحرك اينبخش از شهر در زماني نه چندان دور مي باشداز خصوصيات بارز اين مجموعه سادگيمعماري آن است , با وجود تفاوتهائي كه از نظر فرم در طاقها و چشمه و گنبدهاي بازارمشاهده مي شود , هيچ نوع تنوعي از حيث تكنيك هنري مانند كاشيكاري , گچبري , سنگكاري و دربهاي قديمي پركار چوبي در بازار ديده نمي شود , مصالح تمام راسته بازارهاو چهارسوها از آجر انتخاب و اكثرا حتي فاقد اندود ساده گچ نيز مي باشندتنهاتنوع مجموعه ذوق و سليقه معماران دوره هاي مختلف است كه هر كدام با انتخاب فرمي خاصاز نظر شكل قوسها , اثري از خود به يادگار گذاشته اند

نام


محل


مقصد

رودخانه زنگمار
ماکو
رودخانه ارس
رودخانه مهاباد
مهاباد
دریاچه ‌ارومیه
آق‌چای
قورول سفلي
دریاچه‌ ارومیه
رودارس
شهر جلفا
رود کورا (جمهوری آذربایجان)
رودخانه آق‌سو
ماکو
قطورچای
زرینه‌رود
میاندوآب
دریاچه‌ ارومیه
زولاچای
سلماس
دریاچه‌ ارومیه
نازلو‌چای
ارومیه
دریاچه‌ ارومیه
رود گلولان
میاندوآب
دریاچه ارومیه
رودخانه گدارچای
نقده
دریاچه ارومیه
رود گلولان
میاندوآب
دریاچه ارومیه
رودخانه قوش خانه
تکاب
زرینه رود
سیمینه‌رود
بوکان و میاندوآب
دریاچه ارومیه
رودخانه قوش خانه
تکاب
زرینه رود
خلیفان
بوکان
سیمینه رود
باراندوزچای
ارومیه
دریاچه ارومیه
گدارچای
نقده
دریاچه ارومیه
ساری سو
ماکو
رود ارس
شهرچای
ارومیه
دریاچه ارومیه

استان آذربايجان غربي


اين استان براساس آخرين تقسيمات كشوري 12 شهرسان ،28 بخش،22 شهر، 103 دهستان و 3227 آبادي داراي سكنه دارد و مركز آن شهر تاريخي اروميه است. شهرستان هاي استان آذربايجان غربي عبارتند از اروميه، بوكان، پيرانشهر، تكاب، خوي، سردشت، سلماس، شاهين دژ، ماكو، مهاباد و مياندوآب و نقده.

قره كليسا ـ (كليساي طاطاوس)





اين كليسا كه به نام تادي مقدس هم نامگذاري شده در روستاي قره كليسا از توابع سيه چشمه شهرستان ماكو ساخته شده و مزار تادي مقدس است. به استناد منابع تاريخي ارامنه در دوره ساساسنيان بخشي از ارامنه عمد ا پيرو دين زرتشت بوده اند و بخشي نيز آئين مهرپرستي داشته اند. براي نخستين بار در سل 43 ميلادي دو نفر از مبشرين حضرت مسيح به نام هاي طاطاوس و باتيلموس از شمال بين النهرين گذشته و براي تبليغ دين مسيح به آذربايجئان وارد مي شوند.